Het volk VS. De politie

Elke week laat Charles Gadeyne zijn licht schijnen over een actuele situatie, een opvallend verschijnsel, of datgene dat zijn bloed doet koken. Deze week: Hoe politiegeweld dit land nog lang zal verzieken.

In een niet zo ver verleden stond ik aan de politiekazerne in Etterbeek. Gewapend met mijn boterhammetjes, een flesje water en wat sportkleren was ik helemaal klaar om aan de eerste reeks proeven te beginnen. Ik ging een politie-inspecteur worden. Ik zou een baken van verantwoordelijkheid, waardigheid, en ordehandhaving worden. Voor de testen was ik uiteindelijk niet geslaagd, maar ik weet ook niet of mijn beeld van de Belgische politie destijds wel zo accuraat was. Zeker in het licht van recente gevallen.

Midden december 2020. Twee jongeren worden op de Dageraardsplaats in Antwerpen in elkaar geslagen door de politie.  Eén ervan wordt bewusteloos naar zijn vriend gesleept, de ander zijn oog werkt een week later nog steeds niet naar behoren. Midden januari 2021. De 23-jarige Ibrahima bezwijkt in een politiecel aan het Brusselse Noordstation aan een hartinfarct. Bij de daaropvolgende betoging tegen politiegeweld ontstaan er rellen, er raakt een agent gewond, tientallen betogers worden hardhandig opgepakt. Eind januari 2021. Enkele honderden betogers verzamelen in Brussel om nota bene politiegeweld aan te klagen naar aanleiding van de dood van de eerdergenoemde Ibrahima. Ook van die betoging worden er veel ‘relschoppers’ opgepakt.

De verhalen die uit die cellen komen die nacht zijn hallucinant. In de kazerne van Etterbeek, het Guantánamo aan de Zenne, worden jongeren door groepjes agenten meegenomen uit de cel en in een aanpalende kamer in elkaar geschopt. Ook in de cel zelf gaan agenten hun boekje te buiten. Al deze gevallen zijn gefilmd, en uitgebreid opgepikt door de media. Maar zoals bij zoveel onmenselijke toestanden is het dark number, gevallen zonder visueel bewijs, waarschijnlijk velen malen groter.

In Brussel, en in andere grootsteden van dit land, loopt de relatie tussen agenten en de bevolking de laatste maanden zeer stroef. Denk maar aan de rellen in het Brusselse in de zomermaanden, waarbij zelfs een cameraploeg met eieren bekogeld werd omdat ze in de nabijheid van een patrouille stonden. De politie is de laatste maanden de boeman, de pretbederver die de o zo gehate maatregelen moet opleggen en handhaven. Die vriend die je liever niet ziet komen. Dat kan inderdaad zijn de aanleiding vormen tot de relatiebreuk tussen de politie en het volk.

Maar hoe spijtig het ook is, dit is niets nieuws onder de zon. Oké, de recente coronamaatregelen versterken het effect, maar buitensporig politiegeweld is niet nieuw in dit land. Bij het zoeken naar oorzaken waarom Syriëstrijders in hemelsnaam zo het vertrouwen in de maatschappij kwijt waren, werd al naar politiegeweld gekeken. Al jaren staan de zogenaamde paspoortcontroles onder druk vanwege de racial profiling die vaak met zulke interventies gepaard gaat.

Ik heb nog nooit mijn paspoort moeten tonen aan een agent. Naaste vrienden getuigen dat het een bijna dagelijkse gebeurtenis is. Hoewel we in dezelfde leefwereld zitten, worden we anders behandeld door hetzelfde korps. Soortgelijk verhaal wanneer we om uitleg vragen. Als zij al één krijgen, zal het geen beleefde uitleg zijn. Ik zou waarschijnlijk een gestructureerder antwoord krijgen. Het is de spijtige realiteit.

Begrijp me niet verkeerd. De politie in dit land is voor 99% uitstekend bezig. Ze verrichten moeilijk maar noodzakelijk werk, en het is niet iedereen gegeven. Voor elk geval van politiegeweld zal er wel één of meerdere gevallen zijn van geweld tegen de politie. Maar het staat als een paal boven water dat een agent die dreiging en provocaties van zich af moet kunnen zetten, om zo op een correcte manier te handelen.

De gevolgen van politiegeweld zullen op korte termijn ongetwijfeld leiden tot meer politiegeweld. De vicieuze cirkel waarin we dan terechtkomen zal enkel op anarchie uitdraaien. Op langere termijn zijn de gevolgen nog erger. De jongeren van nu zijn de ouders van morgen, en zullen hun kinderen opvoeden naar hun eigen ervaringen. Het politiegeweld van nu ondermijnt de openbare orde van morgen. Een fractie van een seconde nu, kan nog jarenlang gevolgen hebben.

Het politiegeweld van de laatste maanden zal bij sommige jongeren even traumatisch zijn ingeslagen als het coronavirus. Het probleem is dat er geen eenvoudig vaccin bestaat tegen politiegeweld, zoals dat voor het virus bestaat. Enkel een grondige revisie van politionele filosofie zal volstaan de vicieuze cirkel te doorbreken. Te beginnen met een aanpassing van de tuchtprocedure tegen rotte appels in het korps en de transitie naar een opleiding die naam waardig.

Die bewustwording moet ingebakken zitten bij toekomstige politieagenten. Zij zullen die stroeve relatie weer moeten opbouwen, iets wat veel van hen zal vergen, maar wat uiteindelijk noodzakelijk is. In Amerika, het schoolvoorbeeld inzake politiegeweld, gaan al stemmen op om de opleiding te verzwaren en te verlengen. Misschien is het tijd dat België dat voorbeeld volgt. Want hoe hautain we er soms over doen, op het vlak van politieopleidingen is België geen haar beter dan de VS.

De politie is het concrete gevolg van het geweldsmonopolie die de overheid in dit land heeft. Dat wil zeggen dat enkel de politie bij wet geweld mag gebruiken. Deze bepaling wordt door rotte appels in het korps echter aangegrepen om maar al te snel op deze methode terug te vallen. Zo’n denkwijze verziekt het vertrouwen tussen bevolking en de politie. En maakt dat ik niet zo snel in Etterbeek zal staan voor een tweede poging.

Gepubliceerd door Charles Gadeyne

Journalist aan de Hogeschool West-Vlaanderen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: